{"id":1141,"date":"2026-07-19T02:00:00","date_gmt":"2026-07-19T02:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/?p=1141"},"modified":"2026-07-19T02:00:04","modified_gmt":"2026-07-19T02:00:04","slug":"veiligheid-boven-vrijheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/2026\/07\/19\/veiligheid-boven-vrijheid\/","title":{"rendered":"Veiligheid boven vrijheid"},"content":{"rendered":"\n

Inleiding<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mark Elchardus schreef enkele jaren geleden het boek Vrijheid\/Veiligheid<\/em> waarin hij beargumenteerde dat we vroeger het onderscheid vrijheid\/onvrijheid centraal stelden, terwijl het onderscheid nu vooral ligt bij veilig versus onveilig. Hij stelt in dat boek eigenlijk dat we als mensen sommige vrijheden willen opgeven ten voordele van de veiligheid. En terwijl niet geheel irrationeel, is de vraag vaak: waar leg je de grens? Maatschappelijk zien we dat waar het debat oplaait over de beperkingen die jongeren moeten opgelegd krijgen van overheidswege (denk aan de avondklok voor social media in de UK) of over het verplichten van het dragen van een fietshelm. Terwijl hier veel over te zeggen valt, zal ik me, als informaticus beperken tot de tendenzen in de IT.<\/p>\n\n\n\n

Centralisatie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zowel het idee achter het Internet, als het idee van het world wide web, hadden decentralisatie in gedachten. Toen Arpanet begon te bestaan waren we in volle koude oorlog, met de angst dat er ooit een nucleaire oorlog zou volgen. Het was dus belangrijk dat ten allen tijde dat Arpanet zou blijven werken, ook wanneer grote delen van een land waren gebombardeerd of ingenomen. Dat idee is verder gegroeid in het Internet, die niet uit \u00e9\u00e9n groot centraal datacenter bestaat, maar uit vereschillende grote roots. Als je dus \u00e9\u00e9n root uitschakelt zal dat waarschijnlijk nog niet eens zo’n grote gevolgen hebben voor heel het Internet, zelfs niet als je verschillende roots uitschakelt. Dat was een centraal (pun intended) idee van Internet \u00e8n van het world wide web.<\/p>\n\n\n\n

Heel wat hiervan is door de jaren heen door grote internet tech bedrijven uitgehold. Zelfs social media is grotendeels gecentraliseerd. Vroeger hadden we b.v. allemaal een mailaccount bij een provider, nu hebben we on masse een gmail-account die eigendom is van Google. Social media zoals Facebook, Twitter, Instagram zijn allemaal eigendom van grote tech bedrijven en onze data staan massaal op hun servers. Gedecentraliseerde social media slaat nooit echt aan (denk aan Friendica, Mastodont), let wel, ook deze zijn niet zo extreem gedecentraliseerd als sommige puristen zouden willen omdat ze met specifieke servers werken. Het beste idee zou zijn dat we een mogelijkheid hadden, zoals filesharing de dag van vandaag werkt, nadat geleerd werd uit het verhaal van Napster dat centrale servers verantwoordelijkheid bij de bedrijven kan leggen en er dus iemand aansprakelijk kan worden gesteld voor wat er op die centrale servers staat. Torrent b.v. werkt niet met centrale servers, daar is iedereen die download (als hij het niet af heeft gezet) ook een uploader, dus geen centraal orgaan meer dat verantwoordelijk is, dat is elke torrent gebruiker afzonderlijk. Helaas zijn er op dat vlak nog niet echt mogelijkheden voor social media, met als belangrijkste reden dat mensen hun computer vaak uitzetten en over weinig uploadcapaciteit beschikken.<\/p>\n\n\n\n

Maar we merken dus dat die techgiganten inderdaad verantwoordelijkheid hebben, Facebook is niet de enige die al voor het gerecht is gedaagd voor content die verscheen op zijn social media, maar dus ook controle, veel controle. E\u00e9n van de eerste controles die we verliezen, en \u00e9\u00e9n van de natte dromen van Europa, is het controleren van wat gezegd wordt, onder het mom van het tegengaan van desinformatie. En terwijl desinformatie bestaat, en op het Internet een beetje een pest aan het wordenis, is veel niet zo eenvoudig, als het is “goed” of “fout”. Er zitten nuances in, en dan kunnen we ons afvragen als rasechte postmodernisten: wie bepaalt wat waarheid is? Wie bepaalt wat desinformatie is? Het is dus een vrij dunne scheidslijn: tussen veiligheid en vrijheid. Zo zie je in de nieuwsgroepen van het begin van mailverkeer dat er nauwelijks censuur was. Er bestonden b.v. nieuwsgroepen voor het verspreiden van strafbare content. Websites bestaan nog steeds op dat vlak, maar ze zijn moeilijker omdat je dan ook vaak nog een hosting moet vinden die het toelaat. <\/p>\n\n\n\n

E\u00e9n van de tendenzen die volgens mij het contrast tussen vrijheid en veiligheid overschrijdt is het tegenhouden van obscure content door de regering. Probeer b.v. te surfen naar de website https:\/\/www.piratebay.org met een belgisch residerend IP adres en je zal tegengehouden worden door de regering. Staat er copyrighted materiaal op? Ja, is dat strafbaar: ja, maar moeten mensen die het uploaden en downloaden niet aangepakt worden… Want piratebay zorgt ook voor legale content. Het staat nu eenmaal persoonlijk, dus niemand heeft zeggenschap over wat er op staat. Er is geen baas van de torrents.<\/p>\n\n\n\n

Free as in free speech, not free beer<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"ImageAls je mijn blog hier even doorspit dan merk je dat ik al heel lang deel uitmaak van de grote resem Open Source gebruikers. In het begin was ik iets charismatischer (fanatieker zo je wil) dan nu en was ik een absolute voorstander van vrije software. Inmiddels begrijp ik ook de reden van closed software, al ben ik het niet altijd eens met de restricties die ze opleggen. In een copy left environment, heb je die restricties niet, ik heb dus de grootst mogelijke controle, het systeem is dus van mij!<\/p>\n\n\n\n

Toch zie ik een tendens, opnieuw onder de noemer veiligheid, die mij zorgen baart. Namelijk de controle die we van handheld devices uit handen geven. Weet u namelijk dat bij het kopen van een smartphone of tablet het device eigenlijk nooit helemaal van jou is, althans niet zonder moeite? Daarom ben je vaak overleverd aan de genade van de hardware vendors. Als vanouds desktop-gebruiker voel ik dat natuurlijk heel goed. Ik herinner me nog dat toen ik voor het eerst overschakelde naar Linux ik met partities in aanraking kwam. Ik wist eigenlijk niet zo goed wat ik deed, en om een lang verhaal kort te maken, ik kreeg opeens te maken met een harde schijf die ik niet meer leek te kunnen gebruiken; ik had namelijk Linux ge\u00efnstalleerd, dus partities van ext2-formaat, maar dat was dus niet te lezen door windows systemen. Ik kon echter niets met mijn linux omdat hij mijn modem niet herkende, en wenste dus terug over te schakelen. Daarvoor moest je toen nog een reddingsdiskette van windows gebruiken, maar die herkende dus simpelweg mijn harde schijf niet want die reddingsdiskette verwachtte op zijn minst een fat-systeem. Natuurlijk is je hardware daardoor niet onbruikbaar, er bestaan programma’s die dat voor je oplossen (in die tijd Partitionmagick), maar je moet het dus weten. Ook partities zijn natuurlijk belangrijk binnen Windows, maar eigenlijk hoef je er niet zoveel van te kennen om met Windows te werken (bij de meeste linux distros kan je tegenwoordig ook gewoon automatisch je partities laten toewijzen, zelfs door je windowspartitie te laten verkleinen, om maar iets te noemen)… Meer nog, het is heel eenvoudig om in een linux command line heel je schijf te wissen, zonder dat Linux daar problemen over zal geven, gewoon een rm-command zoals alle andere. Als je dus niet weet wat je doet, kan je vrij veel problemen op de hals halen, zelfs al op een Windows systeem. Maar de controle blijft bij jou.<\/p>\n\n\n\n

Op een handheld device moet je hier al veel meer moeite voor doen, voor de simpele reden dat je nooit de root-gebruiker van je systeem bent. Je kan dan ook niet zomaar b.v. je android op een android telefoon opwaarderen, zoals je dat zou doen op een desktop of een laptop. Meer nog, als ik zelfs mijn bootloader zichtbaar maak op mijn huidige telefoon dan zal hij eerst een factory reset uitvoeren (dus alles weg van mijn telefoon) omdat het onveiliger is, waarschijnlijk zullen ook de meeste van mijn bankapps niet meer werken, want onveilig. Als iemand namelijk mijn telefoon bemachtigt kan hij door die bootloader namelijk in heel mijn systeem. <\/p>\n\n\n\n

Maar zie je het probleem: het zou mijn keuze moeten zijn om onveiliger te kunnen werken, het zou niet de beslissing moeten zijn van degene die mij het systeem verkocht heeft. Het systeem zou van mij moeten zijn. Ik snap heel goed dat ze het wegstoppen (zoals b.v. de developeropties: verschillende keren op de build klikken en de developer opties worden toegevoegd aan je instellingen), maar de mogelijkheid zou wel moeten bestaan: want ik heb dit gekocht. Er is niemand die een setje lingerie koopt met de voorwaarde dat je het alleen mag dragen voor je man, ook wanneer je vreemdgaat of een andere man leert kennen, mag je dat lingeriesetje dragen, vind ik het moreel aanvaardbaar, neen, eigenlijk niet (ik hecht nogal veel belang aan trouw), maar ja, het lingeriesetje is van jou, je doet ermee wat je wilt.<\/p>\n\n\n\n

Conclusie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Absolute vrijheid is een utopie, maar absolute veiligheid is dat ook. Er moet dan ook een evenwichtige balans gemaakt worden tussen de twee. En volgens mij is die balans op het ogenblik doorgeslagen waardoor we teveel vrijheid opgeven onder het mom van veiligheid. En als gevolg daarvan krijgen teveel grote tech-bedrijven teveel controle over ons laten en doen.<\/p>\n\n\n\n

Maar eerlijk is eerlijk. Ook ik ga het gemak prefereren boven de principes. Ik heb bv. ook een Facebook-, een Instagram of een g-mail-account etc… terwijl ik besef dat dit eigenlijk de oorspronkelijke idee\u00ebn van het Internet niet zo ten goede komen, gebruik ik ze juist omdat ze gemakkelijk zijn. Een van de problemen bv. die ik zie bij eerder gedecentraliseerde social media, en ook eigenlijk bij vrije software, al is het daar echt heel veel verbeterd sinds de beginjaren, is het concept dat ze in principe gemaakt worden door techneuten voor techneuten, die denken dat iedereen dezelfde interesses als techneuten hebben. Bij gedecentraliseerde social media word je b.v. de keuze opgeworpen om zelf je server te kiezen. Dat is interessant, voor misschien 2 % van de bevolking, voor de rest zal het een worst wezen op welke server hun data zal geplaatst worden, meer nog de meesten zullen niet eens het verschil kennen tussen een server in de USA en een server hier in Europa, behalve dat waarschijnlijk die in Europa voor een Europeaan beter zou zijn. Soms mag je gerust de controle uit handen van de gebruiker nemen, niet om hem de vrijheid te onthouden, maar om hem te beschermen. Maar misschien moet je wel de mogelijkheid laten om mensen die die controle niet uit handen willen geven, die controle te kunnen laten behouden… Op eigen risico. Hetzelfde dus met de rooting van smart devices… Waarom wordt dit zo moeilijk gemaakt? Laat de keuze aan de gebruiker. En laat hem gewoon verantwoordelijk zijn voor zijn eigen daden.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Inleiding Mark Elchardus schreef enkele jaren geleden het boek Vrijheid\/Veiligheid waarin hij beargumenteerde dat we vroeger het onderscheid vrijheid\/onvrijheid centraal stelden, terwijl het onderscheid nu vooral ligt bij veilig versus onveilig. Hij stelt in dat boek eigenlijk dat we als mensen sommige vrijheden willen opgeven ten voordele van de veiligheid. En terwijl niet geheel irrationeel, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[284,288,290,156,286,287,289,285],"class_list":["post-1141","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-informatica","tag-free-software","tag-freedom","tag-freedom-vs-security","tag-linux","tag-meta","tag-samsung","tag-security","tag-smartphones"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1141"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1144,"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1141\/revisions\/1144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.samuelderous.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}